Wat als alleen hoger opgeleiden mogen stemmen?

Door: Marloes Vermeulen

Vandaag de dag vinden we het allemaal heel normaal dat iedereen boven de 18 jaar zijn of haar stem uit mag brengen tijdens de verkiezingen voor de Tweede Kamer. Dit is alleen niet altijd zo normaal geweest als dat het lijkt. Nog niet zo heel lang geleden werd namelijk pas het algemeen kiesrecht ingevoerd; pas vanaf 1917 mochten alle mannen hun stem uitbrengen en vanaf 1919 gold het algemeen kiesrecht voor mannen en vrouwen. Dit betekent dus dat mensen iets meer dan honderd jaar geleden een heel andere vorm van democratie hanteerden dan wij. Vóór de invoering van het algemeen kiesrecht waren er een aantal voorwaarden waaraan je moest voldoen als je wilde stemmen. Ten eerste moest je man zijn, vrouwen waren sowieso uitgesloten van het stemrecht. Ten tweede moest je boven de 23 jaar zijn en ten derde was het noodzakelijk dat je een bepaald bedrag aan belasting afdroeg aan de staat. De enigen die mochten stemmen waren dus de ‘elite van de samenleving’ vooral gebaseerd op het vermogen.

Je zou kunnen zeggen dat de elite van de huidige samenleving de groep hoger opgeleiden (afgeronde hbo of WO-studie) is. Zij vormen (meestal) de bovenste laag van de samenleving op het gebied van geld en kennis. Als wij net als honderd jaar geleden een indeling zouden moeten maken wie er wel en wie er niet zouden mogen stemmen, zou het zomaar kunnen zijn dat alleen deze hoger opgeleide mensen kiesrecht zouden hebben. Hoger opgeleid betekent immers dat je in staat bent om vele onderwerpen te begrijpen en vaak met een meer genuanceerde blik naar de wereld kan kijken, dit is natuurlijk een goede eigenschap van iemand uit de politiek.

Vervolgens is natuurlijk de vraag: “Wat als écht alleen maar hoger opgeleiden hun stem uit mogen brengen bij de Tweede Kamer verkiezingen?”

Als we kijken naar onderstaande tabellen over de uitslagen van de verkiezingen van 15 maart, zien we een verschil tussen het stemgedrag van hoog- en laagopgeleide kiezers. De VVD is bij de hoger opgeleiden ineens niet meer de grootste partij en de PVV is bij de hoger opgeleiden uit tabel 2 ook een stuk minder populair. Het is opvallend dat in tabel 1, waar wordt gekeken naar alle stemmen, vooral de rechtse partijen de overhand hebben (PVV, VVD), terwijl bij de hoger opgeleiden midden-links (D66, GroenLinks) de voorkeur krijgt. Andersom zien we ook dat de PVV juist populair is bij lager opgeleiden.

Je zou je af kunnen vragen of in plaats van de verzuiling, nu het opleidingsniveau de nieuwe maatstaf is geworden, maar dit blijkt in de praktijk niet altijd zo te zijn. Niet alleen het opleidingsniveau bepaalt op welke partij je stemt. Ook factoren als inkomen, etniciteit en leeftijd spelen hierbij een grote rol. Dat is goed terug te zien in het feit dat de verwachtingen over het verband tussen opleidingsniveau en de partij waarop je stemt vaak helemaal niet uitkomen. Zo wordt verwacht dat vooral hoger opgeleiden hun stem op de VVD uitbrengen, maar dit blijkt in de afgelopen verkiezingen niet helemaal het geval te zijn.

Er zijn dus wel degelijk verbanden te vinden zijn tussen opleidingsniveau en stemgedrag. Dit verband is alleen niet zo groot als de meeste mensen denken, omdat het per persoon verschilt hoeveel waarde men aan bepaalde standpunten hecht.

Als alleen hoger opgeleiden zouden mogen stemmen… zouden we een vrij verdeeld kabinet krijgen met een rechtse, midden en linkse partij.

 

(2017, maart 15). Opgehaald van NOS.nl: http://nos.nl/artikel/2163332-tk17-bekijk-de-uitslagen-per-gemeente-en-vorm-je-eigen-coalitie.html
Van der Waal, J., Achterberg, P., & Houtman, D. (2006). Klasse is niet dood-Zij is levend begraven. Klassengebonden stemgedrag en cultureel stemgedrag in westerse samenlevingen (1956-1990).

 

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

Create a free website or blog at WordPress.com.

Up ↑

%d bloggers like this: